Xây hầm để tránh ùn tắc giao thông.
Với tổng vốn đầu tư ngót 1000 tỷ đồng, được xây bằng bê tông cốt thép, hầm ngầm qua sông Hương có chiều dài khoảng 1030m, trong đó phần chui qua sông dài 576m. Hầm nối tiếp đường Nguyễn Hoàng, chui dưới đường Kim Long (bờ Bắc), qua lòng sông Hương, rồi chui tiếp qua đường Bùi Thị Xuân (bờ Nam), nối với đường vành đai III.
Tháng 7-2004, trong buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh, Thủ tướng Phan Văn Khải khi ấy đã đồng ý cho lập dự án xây hầm đường bộ qua sông Hương. Đến tháng 10-2004, Sở GTVT tỉnh Thừa Thiên - Huế cũng đã chính thức ký hợp đồng kinh tế với Tổng Công ty tư vấn thiết kế GTVT (Bộ GTVT) về việc lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Một trong những lý do chủ yếu được UBND tỉnh, Sở GTVT đưa ra để lý giải cho việc xây hầm đường bộ sông Hương là giải quyết “bài toán” ách tắc giao thông của tỉnh! Bởi, theo lập luật của Sở GTVT, QL1A đi qua TP Huế hiện nay là tuyến đường trọng yếu trong việc vận chuyển hàng hóa và hành khách từ Bắc vào Nam.
Và theo dự báo của Viện Chiến lược và phát triển GTVT, cùng các số liệu điều tra của UNDP, JICA…, thì trong những năm tới, lượng hành khách và hàng hóa cần vận tải trên QL1A sẽ tăng đáng kể. Trong khi đó, giao thông đường bộ của TP Huế vẫn chủ yếu qua 2 cầu đường bộ Phú Xuân và Tràng Tiền, trong đó cầu Tràng Tiền chỉ cho xe thô sơ và các loại ô tô tải trọng nhẹ đi qua, còn cầu Phú Xuân được xây từ trước năm 1975, giờ đã xuống cấp…
Vì vậy, xây hầm đường bộ qua sông Hương sẽ thu hút được phần lớn lượng xe trên QL1A qua Huế, mà không cần phải đi theo đường Lê Duẩn trước cửa Ngọ Môn rồi đi lên cầu Phú Xuân…
Mặt khác, cũng theo ông Ngô Văn Tuân (PGĐ Sở GTVT tỉnh Thừa Thiên Huế), dự án hầm đường bộ sông Hương trở thành hiện thực sẽ là một trong những công trình quan trọng phục vụ phát triển kinh tế, du lịch và vận tải trong nội thị, ngoại thị TP Huế, đồng thời tiếp nối được với mạng lưới giao thông đã được quy hoạch đến năm 2010 của TP.
Cần công khai để lấy ý kiến công luận
Điều ngạc nhiên là một dự án to đùng “động chạm” đến sông Hương như vậy mà các chuyên gia di sản lại chẳng mảy may biết! PGS.TSKH Lưu Trần Tiêu (Chủ tịch Hội đồng di sản quốc gia) bảo, ông cũng chỉ nghe “phong phanh” thế, chứ không hề được mời tư vấn, góp ý gì. Tuy nhiên, ông cũng khuyến cáo “địa phương cần cân nhắc thận trọng”. “Các địa phương có di sản chỉ muốn hưởng cái lợi trước mắt, thiển cận lắm, không tính đến lâu dài, không tính đến ảnh hưởng, tác động đối với môi trường, cảnh quan di tích”, ông Tiêu nói. Trong khi đó, Sở GTVT cũng “lờ tịt” báo cáo tác động môi trường…
Theo báo cáo nghiên cứu, việc xây hầm ngầm sẽ hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực đến sông Hương. Tất nhiên, có thể hầm không làm ảnh hưởng đến vẻ đẹp của sông Hương. Song, không thể không lo ngại về cửa hầm ở đôi bờ. Bởi, cửa hầm bờ Bắc phải nâng cao để tránh lũ.
Liệu miệng hầm có trở thành “hàm cá mập” ngoạm vào khu nhà vườn Kim Long và sông Kẻ Vạn với mật độ nhà vườn, đình chùa miếu mạo, di tích lịch sử dày đặc hay không? Tương tự, cửa hầm bờ Nam liệu có ảnh hưởng đến cảnh quan khu vực Thành Lồi và những ngôi chùa, miếu cổ, nhà vườn ở vùng Xuân Hòa, Lịch Đợi, Phường Đúc? Bên cạnh đó cũng không khỏi băn khoăn rằng sông Hương là một thắng cảnh thiên nhiên.
Trên hành trình xuyên Việt, nếu không có cơ hội dừng chân, thì từ trên cầu đường bộ, cầu đường sắt, du khách cũng được chiêm ngưỡng một Huế đẹp, Huế thơ với sông Hương mơ mộng soi bóng kinh thành rêu phong cổ kính… Thế mà mai này đến Huế, hoặc đi qua Huế, người ta sẽ phải ngậm ngùi… chui xuống lòng đất để mà ngắm Huế!
Thiết nghĩ, tất cả những hệ luỵ của đường hầm này đối với cảnh quan sông Hương (đang lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận là Di sản thế giới) cần được công khai trước dư luận để lấy ý kiến rộng rãi của các nhà chuyên môn cùng dư luận.